Wat maakt een lied een (typisch) musical lied? [deel 1]

Er zijn allerlei elementen die een lied tot een musical lied maken. Hierna komen een aantal typische musical lied-typen aan bod. Die opsomming is zeker niet als uitputtend of wetenschappelijk keihard onderbouwd bedoeld, maar ik hoop dat het wel een zeker overzicht geeft & natuurlijk veel inspiratie tot creatie oplevert! En het is ook een fijne manier om mijn flinke collectie musical nummers op een nuttige en educatieve manier in te zetten :-)

Bij ieder type lied vind je verwijzingen naar duidelijke voorbeelden. Ook geef ik je her en der tips hoe je dit type lied – al dan niet met aanpassingen – in zou kunnen zetten in een muzikale & geïmproviseerde voorstelling. Want al kan je de crux van sommige liedjes niet 1-op-1 in een impro voorstelling inzetten, met wat slimme aanpassingen kom je vaak een heel eind!

Typisch musical lied 1: parodie op een bestaand (musical)nummer

Altijd een goeie mogelijkheid om aan een lied te komen: parodieer een bestaand lied. Pardon, ik bedoel natuurlijk: laat je inspireren door iemand anders ;-)
Dat kan je doen door de melodie van het origineel 1-op-1 over te nemen, en de tekst te vervangen door iets van eigen makelij. Nog mooier, maar moeilijker ook, is om een melodie te pakken die heel veel lijkt op het origineel, maar nét anders genoeg is om met een strak gezicht te kunnen zeggen dat het helemáál geen parodie is.

Voordeel van parodiëren is dat je de melodie al hebt, en dat het (daardoor) herkenbaar is. Dat kan ook meteen een nadeel zijn: alle zangers die meedoen met het lied moeten het origineel goed kennen, en de muzikant ook. Daarnaast moet je, zeker bij sommige originelen, hard werken, omdat je in je hoofd vooruit moet lopen op de melodie die komt, inclusief het juiste metrum. Ondertussen moet je ook nog meteen al improviserend een tekst bedenken & zingen die pást. Dat is nog niet zo makkelijk soms!

Voorbeelden van dit type lied:

  • See My Vest uit The Simpsons. Het heeft exact dezelfde melodie als Be My Guest uit Beauty & The Beast;
  • (That’s What I Ponder) When I Am Afraid uit Animaniacs. Qua melodie nét anders, maar overduidelijk gebaseerd op My Favourite Things uit The Sound of Music;
  • Hasa Diga Eebowai uit Book of Mormon. Waarbij Hakuna Matata (en heel veel andere stijlelementen uit “The Lion King”) soort van gekruist zijn met Under The Sea uit The Little Mermaid. De weinig subtiele tekst is een bewuste schop van de makers richting alles wat maar Disney & P.C. is :-)
  • Les Mizabel van Karin Bloemen, waarin meerdere nummers uit Les Miserables geparodieerd worden;
  • A Boozehound Named Barney uit The Simpsons. Wat ‘geïnspireerd’ is door meerdere nummers uit Mary Poppins (het personage in wat dit lied zingt, heet dan ook Cherry Bobbins :-);

Typisch musical lied 2: mix van gewone tekst en gezongen tekst

Dit is een lied wat je (meestal) met gesproken tekst begint terwijl de muzikant alvast een begeleiding neerzet (die best nog redelijk freestyle kan zijn). Daarna ga je naadloos over in het zingen van een lied. Dat maakt dat je een mooie samensmelting krijgt van dialogen en liedjes. En je dus niet telkens een ‘breuk’ (intro) hebt voordat er zang komt.

Voorbeelden van dit type lied:

  • Een mooi voorbeeld van hoe je van gesproken heel geleidelijk aan over kan gaan naar zang, is Roxy uit Chicago (de CD-versie heeft een gesproken intro van een paar minuten). Wat je hier ook goed ziet, is hoe de gesproken tekst je kan helpen om flink wat speelminuten te vullen, zónder dat je maar continu aan het zingen hoeft te blijven en ook zónder dat het verveelt;
  • Wilkommen uit Cabaret. Dit lied opent wel gezongen, maar daarna volgen er ook stukken gesproken tekst die helemaal passen binnen het nummer;
  • Een parodie op dit type lied is I’m Mad uit de tekenfilmserie Animaniacs;
  • Een aparte mix van gezongen en parlando is A Campaign of Shock and Awe van Evelyn Evelyn. Niet een puur musical nummer, maar wel heel illustratief;
  • Da-Doo uit Little Shop of Horrors;

Semi-Typisch musical lied 3: …met vertraagd middenstuk

Hierbij zing je eerst een gewoon intro met een refrein. Daarna vaak nog een couplet. En dan gaat het tempo geleidelijk aan (of vrij snel) omlaag.
Soms zit er dan ook nog even een (traag) bruggetje. En daarna gaat het tempo weer omhoog. Vaak wordt daarbij (een deel van) het refrein traag gezongen, met allerlei extra krulletjes (want daar heb je nu tijd voor!). Niet alleen werkt die herhaling mooi, je wint zo ook tijd en spaart je de moeite uit om nog heel veel nieuwe tekst te moeten verzinnen.
Uiteindelijk wordt het tempo weer op het begintempo teruggevoerd. Of zelfs nog een tandje hoger gezet.

Voorbeelden van dit type lied:

Typisch musical lied 4: het stapellied

Hierbij zingen meerdere zangers een lied met een gedeeld / herhaald refrein. Daarbij worden delen van het lied meerstemmig gezongen.

De eerste zanger zingt een couplet (en zet daarmee de melodie neer voor de coupletten). Idealiter is die tekst precies 4 regels (of 8, als je durft :-) lang. Daarna volgt vaak een kort en simpel refrein, wat standaard eindigt met een herhaling van regels/woorden. Daarmee kan de eerste speler aangeven dat hij klaar is, en dat de volgende speler mag gaan starten. Ook geeft de speler daarmee duidelijk voor de volgende speler aan wat het (einde van het) refrein is. Het helpt daarbij vaak als dat herhaalde stuk inhoudelijk iets vrij generieks is, wat achter meerdere coupletten kan passen.

Een variatie hierop is dat niet het einde van het refrein herhaald wordt, maar dat dat juist voor het begin geldt. Dat maakt het refrein ook makkelijk te onthouden. En biedt opeenvolgende zangers de mogelijkheid om verschillende eindes achter datzelfde begin te zetten.

Extra bonuspunten wanneer de zangers uiteindelijk dat refrein tegelijkertijd over elkaar heenzingen (zoals bijv. bij Tralie Tango).
Nog meer bonuspunten als een nieuwe zanger of groepje zangers – terwijl de rest (zachtjes) blijft doorzingen – hier een brug met een afwijkend tempo (en melodie) overheen zet. Dat kan een geweldig mooi contrast geven.

Voorbeelden van dit type lied:

Wil je met je team trainen op muzikale improviseren en/of een impro musical? Schakel me in voor een training!